Lumbalni bolni sindrom

Lumbalni bolni sindrom

Sri, 11. Jul. 2018.


Lumbalni bolni sindrom (Sy lumbale) predstavlja jedan od vodećih zdravstvenih problema


Lumbalni bolni sindrom

Sama kralješnica sastoji se od 33 kralješka, diskusa koji omogućavaju pokretljivost, te brojnih zglobova, ligamenata, mišića i krvnih sudova, koji zajedno učestvuju u mnogostrukim funkcijama kralježnice. Lumbalni kralješci podnose najveće opterećenje, tako da pri stajanju intradiskalni pritisak iznosi oko 90 kg, a pri sjedenju i do 150 kg.

Lumbalni bolni sindrom (Sy lumbale) predstavlja jedan od vodećih zdravstvenih problema. Ima veliki socioekonomski značaj jer se sve više javlja kod mlađe dobi, te je čest uzrok dugotrajnih bolovanja. 

Uzroci lumbalnog bolnog sindroma su mnogobrojni, a među vodećim su degenerativne promjene na kralješcima, nepravilno i prekomjerno naprezanje, dugotrajni nepravilni položaj, urođene bolesti kičme, manjak fizičke aktivnosti, pretjerana tjelesna težina, nepravilna obuća, ravna stopala, tumori i sl. 

U rizičnu skupinu spadaju sve osobe koje rade težak fizički posao, naročito u  višesatnom nefiziološkom položaju, starija populacija, osobe sa reumatskim bolestima, prirođenim anomalijama i operacijama kičme. 

Simptomi

Glavna karakteristika lumbalnog bolnog sindroma jeste bol u slabinskom dijelu kičme. Ukoliko se bol širi niz jednu ili obje noge, uz moguće promjene u senzibilitetu i pokretljivosti, tada govorimo o lumbalnoj radikulopatiji ili lumboišijalgiji, u narodu poznatoj kao išijas. Važan podatak jeste vrijeme i način nastanka bola, koji može da bude:

  • Akutan (do 6 sedmica),
  • Subakutan (6 sedmica do 3 mjeseca),
  • Hroničan ( više od 3mjeseca).

Bol u donjem dijelu kičme praćen poremećajem osjeta u anorektalnoj regiji, te smetnje sa stolicom i mokrenjem, utrnulost i slabost u mišićima, hitan su znak za operaciju zbog prolapsa lumbalnog diska koji vrši pritisak na centralno položene korijene S2 i S3 . Ovo stanje je poznato kao sindrom caude equine

Postavljanje dijagnoze

Detaljna anamneza o vrsti i načinu nastanka bola i dobro urađen klinički pregled su u većini slučajeva dovoljni za postavljanje dijagnoze lumbalnog bolnog sindroma. Ukoliko je to potrebno, rade se dopunske dijagnostičke metode, kao što su laboratorijske pretrage i metode vizuelizacije ( RTG, CT, MRI, EMNG).

Liječenje

Liječenje lumbalnog bolnog sindroma može da bude medikamentozno, fizikalno i operativno, u zavisnosti od uzroka i kliničke slike. U akutnom stadiju bolesti osnovni cilj jeste suzbijanje bola, pri čemu se prvih nekoliko dana daju NSAIL, analgetici ili kortikosteroidi. U ovom stadiju se preporučuje mirovanje 2-7 dana, a ako imamo širenje bola, 7-15 dana. Obično se u prvih 7 dana, dok se ne smiri bol, ne poduzimaju dijagnostičke pretrage, već se preporučuje mirovanje u najpovoljnijem položaju i oprezno kretanje. Od fizikalnih terapija u ovom stadiju se preporučuje masaža ledom, elektroterapija, statičke vježbe, magnetoterapija, ultrazvuk i sl. U subakutnom i hroničnom stadiju osnovni cilj, pored kupiranja bola, jeste povratak funkcionalne sposobnosti koja je obično u ovim stadijumima oslabljena. Lijekovi se u ovim fazama koriste u manjoj dozi. Fizikalna terapija ima najveći značaj, pri čemu primjenjujemo termoterapiju, hidrokinezioterapiju, elektroterapiju, laseroterapiju, manuelnu i podvodnu masažu, te kao najvažniju proceduru- kinezioterapiju. Hiruška terapija je rezervisana za slučajeve hronične boli, čestih recidiva, neurološkog deficita zbog kompresije nervnih korjenova, te u slučaju sindroma caude equine, gdje je hitna operacija indicirana u roku od nekoliko sati.

Prevencija 

Važnu ulogu u prevenciji lumbalnog bolnog sindroma imaju promjena stila života u smislu korištenja zaštitnih pokreta u aktivnostima svakodnevnog života, pravilnog sjedenja, stojanja, podizanja tereta. Vrlo je važno da pacijent nastavi sa fizičkom aktivnošću nakon provedenog fizikalnog tretmana,  kao što je plivanje, šetnja, vožnja biciklom ili neki drugi sport za koji pacijent pokaže interes, u skladu sa dobi pacijenta i stanja njegovog kardiovaskularnog sistema. Preporučljivo je regulisati tjelesnu težinu na optimalnu, nošenje adekvatne obuće, korekcija svodova stopala ako je potrebno. Kod djece je od najranije dobi potrebno razvijati kulturu bavljenja sportom, te je potrebno pratiti razvoj eventualnih deformacija sistema za kretanje. Na taj način se mogu spriječiti mnoge neželjene posljedice, te sačuvati kičma.

Dr. med. Emina Mahmutović
Lječilište „Aqua Bristol“ Tuzla